Ontroerend Erfgoed: septembertentoonstelling 2026 en boek over funeraire kunst en rituelen in Sint-Kruis
Ruim duizend jaar worden op de kerksite van Sint-Kruis mensen begraven: Bruggelingen uit Sint-Kruis-binnen-de-muren (nu Sint-Anna) en plattelandsbewoners van Sint-Kruis-buiten-de-muren tot en met Vivenkapelle. Middeleeuwse beschilderde grafvondsten getuigen daarvan. Na het verbod om nog langer binnen de stadsmuren te begraven, lieten Brugse aristocraten zich liever net buiten de stad rond een kerk begraven dan op het ‘rapenstuk’ in Assebroek: burgemeesters, edellieden, ondernemers, de Duinheren, een tiental katholieke families van de zogenaamde Engelse Kolonie, enz...
Dat verklaart de dertig muurplaten en talrijke pronkgraven op het kerkhof en de gemeentelijke begraafplaats van Sint-Kruis. Liefst 80 ervan komen in het boek aan bod. Wist je dat het eerste neogotische graf van België zich te Sint-Kruis bevindt? Dat in de kerk memoriestenen van circa 1530 hangen? Dat een wonderkind een opvallend rood pronkgraf kreeg?
Werkgroep Heemkunde Sint-Kruis laat je via een boek, twee expo’s en rondleidingen kennis maken met de merkwaardige geschiedenis van de site, met funeraire symbolen en verdwenen rituelen en volksgeloof in Sint-Kruis, Male en Vivenkapelle. Wist je dat men met een klisteerspuit foetussen doopte? Dat men strooien kruisen voor sterfhuizen en kruispunten legde en dat paarden vooraf werden verwittigd als er een kist op de wijtewagen zou komen? Hoe zag een begrafenis eerste klasse eruit? Er is ook aandacht voor gekende en minder gekende ontwerpers en steenhouwers: Buyck, Bethune, Delacenserie, King, Priem, Alleyn, Dumon, Geerts, Pick, Pickery, Rousseau, Taveirne, Van Roy, Vercagne en Wyme.
Gratis tentoonstellingen:
1° van zaterdag 19 tot vrijdag 25 september in de kapel van De Torre (voormalig klooster Zusters van Pittem) in de Pastorieweg met aangepaste muziek.
2° op kermiszaterdag 19 en -zondag 20 september in lokaal De Zorge ook expo en infostand over rouwbrieven en bidprentjes i.s.m. Familiekunde Brugge en Begrafenisdienst van de stad Brugge + verkoop van tweedehandsboeken over o.a. Brugge.
Gratis rondleidingen voor leden Brugs Ommeland op het kerkhof (max. 15 personen) op maandagmorgen 21 en dinsdagmorgen 22 september om 10.00 u met vertoon van lidkaart. Start voor de kerk. Graag vooraf inschrijven via bekaert.christiane@gmail.com
Betalende rondleidingen op het kerkhof (4 euro per persoon) op donderdagmorgen 24 en vrijdagmorgen 25 september om 10 u. Start voor de kerk. Graag vooraf inschrijven via bekaert.christiane@gmail.com
Groepsbezoeken kunnen op aanvraag (50 euro, max 15 personen) via bekaert.christiane@gmail.com
Het rijk geïllustreerde boek (+ 300 pagina’s) kun je vooraf bestellen via onderstaand formulier of via mail naar maurice.vanparys@skynet.be (40 euro voor niet-leden, 35 euro voor leden). Dan ben je zeker in geval het boek voortijdig uitverkocht raakt.
Het boek... een tip van de sluier
De lijst van wie in Sint-Kruis begraven ligt, is indrukwekkend. In het boek wordt volgende selectie van (vooral Brugse) personaliteiten omwille van hun bijzonder graf besproken: erekanunnik Boone en weldoener John Sutton, advocaat en schepen de Brouckère - De Stoop, raadslid de Carnin et Staeden, rechter Amandus de Foor - Loys, handelaar de Lescluse en zoon mgr. de Lescluze, familie de Maleingreau - d’ Hembise (kasteel Puidenbroek), brouwer Alphonse De Meulemeester (De Arend), weldoenster Mathilde De Meulemeester, toppiloot en aquarellist André De Meulemeester - Graux, familie de Peellaert - van Hoonacker (kasteel De Vijvers), weldoenersfamilie de Penaranda - Van Severen, familie De Rycker - Valckenaere (grafkapel), familie de Schietere de Lophem (kasteel Veltem), commandant Ulric de Pierpont (kasteel Rooigem), kunstdecorateur Gustaaf Linthout, bibliofiel Joris Sterken, familie de Séjournet de Rameignies (kasteel Veltem), gerechtsdeurwaarder Dezitter - Pottevyn, senator Dumon (mouterij), commandant Rademakers, weldoeners familie Eyre (Magdalenakerk), politicus baron Gillès de Pélichy, kanunnik Hoornaert (Begijnhof), familie Hoste (Spijkershoeve), gouverneur Janssens de Bisthoven - de Bie (kasteel De Spijker), rentenierster Anne Kaye - Roskell, moederoverste Mary More en priester-politicus-weldoener Leon de Foere (Engels Klooster), volksfiguur hovenier ‘Pringiertje’, Quillan, de Ierse knecht van Sutton, renteniersfamilie Robinson, verzetsstrijder René Roets, gouverneurs Léon en Albéric Ruzette, advocaat Soenens, kanunnik Hoornaert (Begijnhof), inspecteur Sterken, industrieel Tayleur - Campbell, rentenier en bibliofiel Anselm van de Bogaerde, schepen Karel Van Robays, wonderkind Frits Van de Kerkhove, familie Van Severen - Bruneel - Gilliodts (stadsarchivaris), provincieraadslid Richard Van de Walle, familie van de Walle de Ghelcke - Kervyn, burgemeester van het Brugse Vrije en botanicus van de Bogaerde -Rotsaert de Hertaing, familie van der Haert (Gistfabriek, kasteel De Spijker), familie van der Plancke de Hemptinne, familie van der Plancke de Marneffe, stoetenbouwer Remi Van Duyn, familie van Outryve d’ Ydewalle, parlementariër Amedée Visart de Bocarmé, Alfons Verstraete (Gistfabriek), burgemeesters Visart de Bocarmé (kasteel Rooigem), luitenant Léon Visart de Bocarmé (Mexico), familie baron van Zuylen de Neyvelt met o.a. Guido van Zuylen (dooppeter van Guido Gezelle).
Daarnaast komen volgende (vooral Brugse) personen omwille van hun memoriesteen aan bod: hovenier Jacobus Baes, grootgrondbezitters Bertram – Boudeloot – Roels – de Schietere de Lophem, familie Blanckaert - van de Walle, deken der bakkers Jan Brest, pater August Coopman, familie Damerin de Ramshove – Boddens - Wynckelman, de Deurwaerder – Lybaert - Delcambe, pater De Mol en de laatste Duinheren, de onder Napoleon net niet bisschop geworden theoloog Petrus De Pauw, kanunnik Duhamel, rentenier Gailliaert, vrederechter Bernard Jooris, grootbierbrouwer Jean Jooris (De Gapaerd), raadsheer onder Napoleon Bernard Jooris, broers en zus Lacroix, familie Legillon - van der Beke de Cringen, meester-timmerman en architect Andreas Lombaert, slavenhandelaar Nicolas Masterson, huidenvetter Minne - de Potter en directeur van de Oostendse Stedelijke Muziekschool Bärwolf, deken der bakkers Moulaert, de priesters Petrus en Hermes Pruüost, deken der smeden Michel Pulinx, aannemer Joannes Pulinx (pakhuis Handelskom), deken der strodekkers Antonius Robrecht, Brugse meier Joseph Ryelandt, raadspensionaris en botanicus Jan Pieter Simon, renteniers Stochove - Perduyn, priester Jean Baptiste Vercruysse, renteniers en weldoeners Verhulst - Breydel (Vivenkapelle) en tenslotte de Spermaliezusters van het weeshuis Heilig Hart in Sint-Kruis.
Het boek geeft ook aandacht aan gekende en minder bekende ontwerpers en steenhouwers: Buyck, Bethune, Delacenserie, King, Priem, Alleyn, Dumon, Geerts, Pick, Pickery, Rousseau, Taveirne, Van Roy, Vercagne en Wyme